Het Vlaams Sporttribunaal (VST) is het overkoepelende tuchtorgaan van de Vlaamse sport. Het behandelt tuchtklachten over grensoverschrijdend gedrag dat gepleegd is door een lid of een aangestelde van een aangesloten sportorganisatie. Het VST werd opgericht op 8 juni 2020, als opvolger van het Vlaams Dopingtribunaal uit 2008, en het is sinds 1 januari 2021 operationeel voor tuchtprocedures over grensoverschrijdend gedrag. Naast grensoverschrijdend gedrag behandelt het ook dopingzaken. Deze pagina legt uit wie een klacht kan indienen, wat de procedure kost, hoe zij verloopt en welk beroep openstaat.
Wanneer het Vlaams Sporttribunaal bevoegd is
Het VST is niet automatisch bevoegd. Twee voorwaarden moeten samen vervuld zijn. De betrokken sportorganisatie moet bij het VST aangesloten zijn. En haar tuchtreglement moet het VST aanwijzen als bevoegd tuchtorgaan voor grensoverschrijdend gedrag. Is een van beide voorwaarden niet vervuld, dan kan de zaak in principe niet voor het VST komen en blijft het interne tuchtorgaan van de federatie bevoegd.
Op de ledenlijst van het VST staan zeventig sportorganisaties. Bij elke organisatie staat aangeduid voor welke materie zij een beroep doet op het VST. Meer dan zestig organisaties doen dat voor grensoverschrijdend gedrag. Controleer die lijst voor u iets onderneemt, want zij bepaalt bij wie u moet zijn. Het VST wijst er zelf op dat de sportorganisaties die informatie aanleveren en dat het VST niet instaat voor de juistheid ervan.
Is de vermeende dader geen lid van een aangesloten federatie, dan kan hij in principe niet voor het VST gebracht worden. Dat speelt bij feiten op een nationaal of Waals evenement. De koepelfederatie kan zich wel aansluiten, en de Vlaamse en Waalse vleugels kunnen in hun reglementen onderling een afspraak maken over de berechting.
Tegen wie een klacht kan lopen, en over welke feiten
De procedure viseert niet alleen aangesloten sporters. Ook personen die op het ogenblik van de feiten gehouden waren het tuchtreglement na te leven, zoals trainers, vrijwilligers en ouders, kunnen in principe voor het VST gebracht worden.
Wat grensoverschrijdend gedrag precies is, staat niet in een wet maar in het tuchtreglement van de betrokken sportorganisatie. Traditioneel wordt het begrip onderverdeeld in geweld, pesterijen en grensoverschrijdend seksueel gedrag. Dat reglement is dus het eerste document dat u leest, want het bepaalt de omschrijving, de sancties en de termijnen.
Een tuchtklacht kan bij het VST ingediend worden vanaf 1 januari 2021. De datum van de feiten zelf is in principe irrelevant. Oudere feiten zijn dus niet automatisch uitgesloten.
Wie een klacht kan indienen
- De bij het VST aangesloten sportorganisaties.
- Alle andere personen, zoals het slachtoffer, een ouder of een getuige, ongeacht of zij zelf lid zijn van de betrokken sportorganisatie.
In beide gevallen geldt de voorwaarde hierboven: de betrokken sportorganisatie moet aangesloten zijn en het VST aanwijzen voor grensoverschrijdend gedrag.
Moet u eerst bij de club of de federatie melden?
Dat hangt af van het tuchtreglement. Schrijft het reglement een verplichte voorafgaande melding voor, bijvoorbeeld bij het aanspreekpunt integriteit, dan moet de klacht in principe eerst daar ingediend worden. Schrijft het reglement zoiets niet voor, dan kan de klacht meteen bij het VST ingediend worden.
Wie niet eerst bij de eigen organisatie wil of kan melden, kan bij het VST een uitzondering aanvragen en zo rechtstreekse toegang krijgen. Let op twee beperkingen. Het VST staat die toegang enkel toe op grond van zwaarwichtige redenen, bijvoorbeeld belangenvermenging bij het aanspreekpunt integriteit of een gerechtvaardigd gebrek aan vertrouwen in de werking van de organisatie. En de mogelijkheid moet in het tuchtreglement van de federatie voorzien zijn. Rechtstreekse toegang is dus geen vrije keuze.
De klacht zelf gaat via het online klachtenformulier van het VST. Voor sportorganisaties is dat formulier verplicht. Individuen kunnen bij het VST hulp vragen om het in te vullen.
Wat een procedure bij het Vlaams Sporttribunaal kost
Bij het indienen van een tuchtklacht is een rolrecht van 100 euro verschuldigd. Een individuele klager die op het einde van de procedure in het gelijk gesteld wordt, krijgt dat bedrag terug.
Daarnaast brengt elke zaak procedurekosten mee: de huur van de zalen, de vergoedingen voor de leden van de onderzoeksinstantie en de tuchtrechters, en hun kilometervergoeding. De tuchtkamer beslist in haar einduitspraak wie die kosten draagt. De betrokken sportorganisatie betaalt ze aan het VST en kan ze nadien terugvorderen van de partij die ertoe veroordeeld is. Ook een individuele klager kan dus tot de kosten veroordeeld worden.
Wie hoger beroep instelt, schiet de kosten van de tuchtkamer hoger beroep voor. De secretaris-generaal bepaalt het bedrag van die waarborg. Dat bedrag staat momenteel op 1.000 euro.
De ordemaatregel, en de termijn van zeven dagen
Dit is de stap die het snelst pijn doet en die het vaakst over het hoofd gezien wordt. Terwijl de tuchtklacht behandeld wordt, kan de sportorganisatie de vermeende dader een ordemaatregel opleggen. Dat is een bestuurlijke maatregel van tijdelijke aard die de rust moet herstellen en de veiligheid moet waarborgen. In de praktijk betekent zij vaak dat iemand tot aan de uitspraak niet mag deelnemen aan wedstrijden of zich niet op de club mag begeven.
Behoudens andersluidende bepaling in het tuchtreglement kan de betrokkene tegen die ordemaatregel hoger beroep instellen bij het Vlaams Sporttribunaal. Dat beroep moet ingesteld worden binnen zeven kalenderdagen na de datum van verzending van de ordemaatregel. Kalenderdagen, niet werkdagen. Noteer de verzenddatum zodra de brief of de e-mail binnenkomt. Die procedure loopt eventueel gelijktijdig met de behandeling ten gronde.
Het onderzoek
Een zaak wordt eerst behandeld door de onderzoeksinstantie. Die voert een onafhankelijk onderzoek naar de feiten en hoort het vermeende slachtoffer, de vermeende dader en de getuigen. Zij stelt daarna een verslag op.
Twee punten zijn hier van belang. De onderzoeksinstantie heeft geen sepotbevoegdheid, zodat elke klacht aan de tuchtkamer voorgelegd wordt. En wat u tijdens een verhoor verklaart, blijft in het dossier staan tot het einde. Laat uw dossier daarom nakijken voor u een verhoor ingaat of een schriftelijk standpunt neerlegt. Dat geldt voor beide partijen.
De verhoren gaan in principe door in het Huis van de Sport in Gent. Verkiest het slachtoffer een plaats van eigen keuze of een neutrale plaats, dan kan dat.
De tuchtzitting en de sanctie
De tuchtkamer bestaat uit een zittingsvoorzitter en twee rechters. De federatie en de vermeende dader zijn steeds partij. Het vermeende slachtoffer kan zich partij stellen en zo zelf aan de procedure deelnemen. De partijen wisselen conclusies en worden op de zitting gehoord. De zittingen van de tuchtkamer gaan altijd door in het Huis van de Sport in Gent.
De tuchtkamer oordeelt over de gegrondheid van de klacht en past het tuchtreglement van de betrokken federatie toe. De mogelijke sancties staan in dat reglement. Het gaat onder meer om een berisping, een tijdelijk verbod om deel te nemen aan activiteiten en wedstrijden, een tijdelijk verbod om functies binnen de organisatie waar te nemen, de schorsing van het lidmaatschap of de definitieve uitsluiting. De tuchtkamer kan ook een alternatieve sanctie opleggen. Het VST publiceert zijn uitspraken en een jaarverslag op zijn website.
Hoger beroep: het VST of het BAS
Een tuchtbeslissing is geen eindpunt. Waar het beroep loopt, hangt opnieuw af van het tuchtreglement van de federatie. Het VST richt zelf een tuchtkamer hoger beroep op, en de meeste federaties kiezen daarvoor. Een aantal federaties bepaalt in zijn reglement dat de zaak in beroep voorgelegd moet worden aan het Belgisch Arbitragehof voor de Sport (BAS). Over die weg leest u meer op onze pagina over arbitrage en geschillenvoering.
De beroepstermijn staat eveneens in het tuchtreglement en hij is kort. Hij begint te lopen vanaf de kennisgeving van de beslissing. Wie de termijn laat verstrijken, verliest het beroep, hoe sterk het dossier verder ook is. Kijk die termijn dus na zodra de beslissing binnenkomt, en niet pas wanneer u weet wat u wil aanvoeren.
Tuchtrecht en strafrecht lopen naast elkaar
Dezelfde feiten kunnen tegelijk een tuchtzaak en een strafzaak opleveren. De twee procedures staan los van elkaar en zij beantwoorden een andere vraag. De tuchtkamer vraagt of iemand de regels van de sport geschonden heeft en of hij nog een functie in die sport mag uitoefenen. De strafrechter vraagt of er een misdrijf is en welke straf daarop staat. Een vrijspraak in de strafzaak sluit een tuchtsanctie dus niet uit, en een tuchtsanctie zegt niets over de afloop van een strafzaak. Naast de tuchtklacht kan het slachtoffer de feiten ook bij de politie melden.
Waar u op let, als melder en als betrokkene
Voor wie een melding doet, telt de vastlegging het zwaarst. Berichten, mails, aangepaste trainingsschema’s en getuigen verdwijnen snel uit beeld. Zet ze vroeg op een rij, met datum en context, want de onderzoeksinstantie werkt met het dossier dat zij krijgt.
Voor wie beschuldigd wordt, telt het recht van verdediging het zwaarst. U hebt recht op inzage in het dossier, op voldoende tijd om te antwoorden en op bijstand tijdens de procedure. Een tuchtsanctie raakt een loopbaan: een schorsing houdt een sporter weg uit de competitie, en een uitsluiting sluit een trainer of een bestuurder uit de sport. Behandel een tuchtprocedure daarom niet als een interne formaliteit. Meer over de beginselen van deze procedures leest u op onze pagina over tuchtrecht.
Het kader waarin het VST werkt
De Vlaamse overheid verplicht gesubsidieerde sportfederaties sinds 1 januari 2021 om een integriteitsbeleid te voeren, een aanspreekpunt integriteit te organiseren en over een onafhankelijk tuchtrechtelijk systeem te beschikken. Een federatie kan daarvoor zelf een orgaan oprichten of doorverwijzen naar het VST. De grote meerderheid verwijst door.
Dat kader is na de oprichting van het VST bijgewerkt. Het decreet van 15 maart 2024 over het stimuleren van een veilig sportklimaat, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad op 18 april 2024, voorziet in de structurele erkenning en subsidiëring van een overkoepelend tuchtorgaan voor de sportsector, dat inbreuken inzake grensoverschrijdend gedrag en doping afhandelt. Wij volgen die regelgeving op voor sportfederaties, sportclubs en sporters.
Hulp buiten de tuchtprocedure
Een tuchtprocedure is geen hulpverlening. Wie steun zoekt na grensoverschrijdend gedrag, kan terecht bij het Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag. Bellen is gratis op 0800 13 184. Het meldpunt is ook bereikbaar via chat en via meldpunt@vlaanderen.be.
Verdere vragen? Aarzel niet om ons te contacteren via het nummer 09/334.94.70, via het contactformulier of via sport@everest-law.be.