Wat is arbitrage in de sport? Uitleg voor sporters en clubs

U krijgt een brief van uw federatie. Daarin staat dat uw dossier naar arbitrage gaat, en niet naar de rechtbank. Wat betekent dat? Dit artikel legt uit wat arbitrage in de sport is, waar het arbitragebeding staat, wie beslist, en wat u doet zodra u een oproeping ontvangt.

Wat is arbitrage?

Arbitrage is een private manier om een geschil te beslechten. Twee partijen leggen hun geschil voor aan een of meer arbiters, in plaats van aan een rechter van de staat. De arbiters doen een bindende uitspraak, de arbitrale uitspraak.

In het voetbal betekent arbitrage meestal de scheidsrechter op het veld. In een juridisch dossier betekent het woord de beslechting van een geschil door arbiters. Deze pagina gaat over die tweede betekenis.

De Belgische wet regelt arbitrage in de artikelen 1676 tot 1723 van het Gerechtelijk Wetboek. Artikel 1717 somt op waarom de rechtbank van eerste aanleg een arbitrale uitspraak kan vernietigen: een gebrekkige motivering en strijd met de openbare orde staan in die lijst.

Waarin verschilt arbitrage van een rechtbank en van een tuchtprocedure?

Een rechtbank ontleent haar bevoegdheid aan de wet, een arbiter aan de overeenkomst van de partijen. Een tuchtorgaan ontleent zijn bevoegdheid aan het reglement van de sportorganisatie, en het bestraft een inbreuk op de gedragsregels. Tegen een arbitrale uitspraak bestaat geen gewoon hoger beroep.

Een tuchtprocedure gaat over een sanctie: een schorsing of een boete. Arbitrage gaat over een geschil tussen twee partijen, bijvoorbeeld over een contract, een transfer of een licentie. In België lopen die sporen door elkaar. Het Belgisch Arbitragehof voor de Sport oordeelt als arbiter, en het behandelt ook beroepen tegen tuchtbeslissingen van federaties. Meer daarover leest u op onze pagina over tuchtrecht.

Wat staat er in een arbitragebeding?

Een arbitragebeding, ook arbitrale clausule genoemd, is de afspraak dat een geschil naar arbitrage gaat. Het beding zegt welke instantie bevoegd is en welk reglement zij toepast. Zonder zo een beding is er geen arbitrage.

Een sporter komt het beding op drie plaatsen tegen:

• In de statuten en het reglement van de federatie. Wie lid wordt van een aangesloten club, is gebonden door dat reglement.
• In het spelerscontract of het trainerscontract. Dat verwijst vaak naar het reglement van de bond of van de internationale federatie.
• In het licentiedossier. Licentiereglementen wijzen een eigen commissie aan, met daarna een beroep bij een arbitrage-instantie.

Lees die drie teksten samen. Spreken zij elkaar tegen over de bevoegde instantie, dan lost u dat beter vooraf op.

Moet u vrijwillig instemmen met arbitrage?

Ja. De instemming van de partijen is juridisch beslissend, want arbitrage is een uitzondering op het recht op toegang tot de rechter. Zonder geldige instemming is er geen geldige arbitrage.

Daar wringt het in de sport. Een sporter onderhandelt zelden over een arbitragebeding. Hij aanvaardt het bij zijn aansluiting bij een federatie, want anders kan hij niet spelen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelde dat vast in de zaak Mutu en Pechstein tegen Zwitserland van 2 oktober 2018. Het Hof oordeelde dat de instemming van schaatsster Pechstein niet vrij was, en dat de procedure voor het CAS daarom de waarborgen van een eerlijk proces moet bieden. In dopingzaken hoort daar een openbare zitting bij, als een partij daarom vraagt.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie ging op 1 augustus 2025 verder in de zaak RFC Seraing (C-600/23). Een uitspraak van het CAS moet binnen de Unie vatbaar zijn voor een werkelijke rechterlijke toetsing aan het Europees recht.

De Belgische wetgever beschermt de instemming op twee punten. Artikel 9 van de wet van 24 februari 1978 verbiedt dat een club en een betaalde sportbeoefenaar vooraf afspreken om een geschil over de uitvoering van hun arbeidsovereenkomst aan arbitrage te onderwerpen. Voor niet-professionele sporters bepaalt artikel 7 van het Vlaamse decreet over hun statuut dat een arbitrageovereenkomst van voor het geschil nietig is.

Welke instanties beslissen over sportgeschillen?

Eerst oordeelt de commissie van uw eigen federatie. Daarna komt een instantie buiten de federatie aan bod. Welke dat is, hangt af van uw sport en van uw dossier.

• BAS, het Belgisch Arbitragehof voor de Sport. Het behandelt geschillen tussen federaties, clubs en sporters, en ook beroepen tegen tuchtbeslissingen. Een college telt drie arbiters en de uitspraak wordt in laatste aanleg gedaan.
• CAS, het Court of Arbitration for Sport in Lausanne, opgericht in 1984. De beroepsafdeling behandelt beroepen tegen beslissingen van internationale federaties.
• FIFA Football Tribunal, actief sinds 1 oktober 2021, met drie kamers: de Dispute Resolution Chamber, de Players’ Status Chamber en de Agents Chamber. Zij oordelen over contracten, opleidingsvergoedingen en makelaarsdossiers.
• Vlaams Sporttribunaal, met een dopingkamer en een kamer voor grensoverschrijdend gedrag. Het is de opvolger van het Vlaams Dopingtribunaal. De dopingcontroles zelf lopen via NADO Vlaanderen.

Op onze pagina over arbitrage en geschillenvoering leest u hoe wij die procedures voeren.

Wat doet u als u een oproeping krijgt?

Noteer de datum van ontvangst, zoek de termijn op in het reglement, en teken niets voor u advies hebt. Termijnen in de sport tellen in dagen, niet in weken. Zij lopen vanaf de kennisgeving van de beslissing.

1. Bewaar de brief of de mail, met de datum van ontvangst.
2. Zoek in het reglement welk orgaan bevoegd is en welke termijn geldt. Zegt het reglement van uw federatie niets, dan geldt bij het BAS een termijn van dertig dagen na kennisname van de beslissing.
3. Ga na of het beroep de sanctie schorst. Loopt de schorsing door, dan vraagt u misschien ook een dringende maatregel.
4. Verzamel uw stukken: wedstrijdverslagen, contracten, e-mails, medische documenten en de namen van getuigen.
5. Contacteer een advocaat voor u antwoordt. Een laattijdig beroep maakt de beslissing definitief.

Bij het CAS bedraagt de beroepstermijn in de regel eenentwintig dagen. Het FIFA Football Tribunal behandelt in de regel geen zaak meer wanneer er meer dan twee jaar verstreken is sinds het feit dat aanleiding gaf tot het geschil.

Wanneer is arbitrage een voordeel, en wanneer niet?

Arbitrage helpt u wanneer u snel een beslissing nodig hebt van iemand die de sport kent. Een selectiegeschil dat pas na twee jaar wordt beslecht, heeft geen voorwerp meer. De procedure blijft privé, en dezelfde reglementen krijgen overal dezelfde uitleg.

Arbitrage werkt in uw nadeel wanneer u de instantie niet zelf gekozen hebt, wanneer de kosten hoog oplopen voor de inzet van uw zaak, of wanneer u een volwaardig hoger beroep wilt. Kijk de kostenregeling in het reglement na voor u de procedure inleidt. Wat wij in het sportrecht doen, leest u op onze overzichtspagina.

Verdere vragen? Aarzel niet om ons te contacteren via het nummer 09/334.94.70, via het contactformulier of via sport@everest-law.be.